Pudełka na pizzę z atestem

Pudełka na pizzę w Europie i w Polsce – czy naprawdę jest bezpieczny?

Trzymany w dłoni karton na pizzę wygląda niewinnie. W Polsce i w całej Europie codziennie miliony osób otwierają go bez chwili refleksji. Pizza znana była na długo przed nowoczesną chemią, ale współczesny karton na pizzę to produkt zaawansowanej technologii. I właśnie ta technologia staje się dziś przedmiotem coraz ostrzejszej debaty.

PFAS – problem globalny, wyzwanie europejskie

W Europie, podobnie jak w USA, przez lata stosowano w papierowych opakowaniach do żywności PFAS – per- i polifluoroalkilowe substancje, które nadawały kartonom odporność na tłuszcz i wilgoć. Jeszcze kilka lat temu było to rozwiązanie powszechne również na rynku unijnym.

Dziś wiemy, że PFAS:

• są trwałe i praktycznie nierozkładalne,

• migrują z opakowań do żywności,

• kumulują się w środowisku i organizmach ludzi.

Z tego powodu w Europie coraz częściej określa się je mianem „wiecznych chemikaliów”.

Europa reaguje – regulacje, ale też luki

Unia Europejska od kilku lat intensywnie analizuje ryzyko związane z PFAS. Poszczególne kraje (m.in. Dania, Niemcy, Francja) wprowadziły lub zapowiedziały ograniczenia stosowania PFAS w opakowaniach do żywności, zwłaszcza papierowych.

Jednocześnie sytuacja nie jest jednoznaczna:

• nie istnieje jeszcze jeden, kompleksowy zakaz obejmujący wszystkie PFAS,

• definicja PFAS wciąż jest przedmiotem sporów,

• część regulacji dotyczy tylko substancji celowo dodawanych, a nie tych obecnych np. w papierze z recyklingu.

To oznacza, że karton dopuszczony do obrotu w UE nie zawsze jest automatycznie wolny od PFAS.

Polska – rynek podlegający UE, ale bez własnych zakazów

W Polsce nie obowiązuje obecnie osobny, krajowy zakaz stosowania PFAS w kartonach na pizzę. Obowiązują nas przepisy unijne dotyczące:

• materiałów do kontaktu z żywnością,

• ogólnego bezpieczeństwa produktów,

• migracji substancji chemicznych do żywności.

W praktyce oznacza to, że:

• odpowiedzialność za bezpieczeństwo opakowania spoczywa głównie na producencie i importerze,

• pizzerie i gastronomia często nie mają pełnej wiedzy, z jakich surowców wykonane są kartony, które kupują,

• konsumenci nie mają możliwości rozpoznania „gołym okiem”, czy karton zawiera PFAS.

Recykling – europejski paradoks

Europa intensywnie promuje gospodarkę obiegu zamkniętego. Papier i tektura mają być odzyskiwane i ponownie wykorzystywane. Problem polega na tym, że:

• PFAS obecne w papierze nie znikają w procesie recyklingu,

• trafiają do kolejnych produktów papierowych,

• przyczyniają się do rozproszonego, niskopoziomowego skażenia w całej UE.

To właśnie ten mechanizm sprawia, że PFAS są dziś wykrywane niemal wszędzie – także w Europie Środkowej, w tym w Polsce.

Karton na pizzę jako symbol złych decyzji technologicznych

W kontekście europejskim karton na pizzę stał się symbolem:

• używania zaawansowanej chemii w produktach jednorazowych,

• braku przejrzystości dla konsumenta,

• decyzji podejmowanych „w tle”, bez świadomości skutków długoterminowych.

Coraz częściej pojawia się pytanie: czy naprawdę potrzebujemy „wiecznej chemii” w opakowaniu, które służy kilkanaście minut?

Co to oznacza dla polskiej gastronomii i producentów opakowań?

Dla rynku polskiego to jasny sygnał:

• trend regulacyjny w UE idzie w stronę ograniczania PFAS,

• klienci coraz częściej pytają o bezpieczne i wolne od chemii opakowania,

• pizzerie i sieci gastronomiczne będą szukać dostawców, którzy potrafią udokumentować bezpieczeństwo swoich produktów.

Kartony na pizzę bez PFAS, wykonane z kontrolowanych surowców, stają się nie tylko kwestią zdrowia, ale też przewagi konkurencyjnej.

Podsumowanie

W Europie i w Polsce pizza pozostaje symbolem prostoty. Karton, w którym ją otrzymujemy, już nie. Historia PFAS pokazuje, że brak ostrożności w doborze materiałów może prowadzić do problemów środowiskowych i zdrowotnych na skalę kontynentu. Dziś branża opakowaniowa ma wybór: powielać stare schematy albo świadomie projektować bezpieczne opakowania przyszłości.